هنگام بروز افت فشار یا سوختن قطعات، انتخاب استاندارد در زمان خرید پمپ آب خانگی مهم‌ترین عامل پیشگیری از هزینه‌های مکرر نگهداری است. ۱۰ مشکل رایج در پمپ‌های آب خانگی شامل روشن نشدن موتور، قطع و وصل شدن مداوم، یکسره کار کردن، تولید صدای ناهنجار، پمپاژ نکردن آب، داغ شدن شدید بدنه، نشت آب از شفت، برقدار شدن بدنه، هوا گرفتن مکرر و افت فشار خروجی است که در ادامه روش عیب‌یابی و رفع هر نقص را بررسی می‌کنیم.
| نشانه خرابی دستگاه | محتمل‌ترین علت نقص فنی | قطعه معیوب نیازمند بازرسی | اقدام کاربردی جهت رفع عیب |
|---|---|---|---|
| روشن نشدن پمپ | قطع جریان برق، سوختن خازن یا گیرپاژ شفت | خازن راه‌انداز، کلید اتوماتیک، سیم‌پیچ | تست کابل و پریز، روان‌کاری شفت، تعویض خازن |
| قطع و وصل مکرر (تیک‌تیک) | تخلیه باد مخزن یا پارگی تیوپ لاستیکی | تیوپ منبع تحت فشار، والف، شیر یکطرفه | تنظیم باد مخزن روی ۱.۵ بار، تعویض تیوپ |
| یکسره کار کردن و خاموش نشدن | خرابی کیت الکترونیکی یا نشتی در خط لوله | ست کنترل دیجیتال، پرشر سوئیچ | تنظیم پیچ قطع اتومات، تعویض برد ست کنترل |
| صدای ناهنجار و لرزش شدید | خوردگی ساچمه‌ها یا پدیده کاویتاسیون | بلبرینگ‌های جلو و عقب، پایه پمپ | تعویض بلبرینگ‌ها، تراز کردن پایه و هواگیری |
| کارکردن موتور بدون خروج آب | خالی شدن آب کلگی یا سایش پروانه مکش | هوزینگ پمپ، پروانه نوریل یا برنجی | هواگیری از پیچ برنجی، تعویض پروانه آسیب‌دیده |
| داغ شدن بیش از حد بدنه | خشک کار کردن مداوم یا گیرپاژ بلبرینگ | سنسور حرارتی (اورلود)، فن خنک‌کننده | تأمین آب مخزن، بررسی پروانه خنک‌کننده انتها |
| نشت آب از زیر پمپ | فرسودگی یا سوختن فیبر و فنر آب‌بندی | مکانیکال سیل (کاسه نمد سرامیکی) | تعویض فوری مکانیکال سیل برای حفظ موتور |
| برقدار شدن بدنه پمپ | نفوذ رطوبت به سیم‌پیچ یا اتصالی کابل | کابل ارت، عایق‌بندی جعبه ترمینال | بررسی عایق سیم‌پیچ، اتصال استاندارد سیم ارت |
| هوا گرفتن پی‌درپی سیستم | شکستگی لوله مکش یا عدم آب‌بندی مهره‌ماسوره | اتصالات ورودی، سوپاپ لوله مکش | آب‌بندی نوار تفلون، تعویض سوپاپ ته چاه/مخزن |
| افت تدریجی فشار پمپاژ | گرفتگی صافی ورودی یا خوردگی لبه‌های پروانه | توری صافی، پوسته حلزونی، پروانه | تمیز کردن توری ورودی، تعویض پروانه مکش |
۱. روشن نشدن پمپ آب خانگی
روشن نشدن دستگاه معمولاً به دلیل قطع منبع تغذیه برق، سوختن پلاتین‌های کلید اتوماتیک یا گیرپاژ روتور رخ می‌دهد. اگر با اتصال برق، موتور فقط صدای وزوز می‌دهد و محور نمی‌چرخد، خازن راه‌انداز سوخته است یا املاح آب باعث قفل شدن پروانه شده‌اند. برای رفع عیب، برق را قطع کرده و پروانه انتهای موتور را با پیچ‌گوشتی بچرخانید تا محور آزاد شود.
۲. قطع و وصل شدن مداوم پمپ (استارت و استاپ پی‌درپی)
اگر پمپ آب با باز شدن کوچک‌ترین شیر در کسری از ثانیه خاموش و روشن می‌شود، منبع تحت فشار عملکرد خود را از دست داده است. این مشکل ناشی از پارگی تیوپ لاستیکی یا خالی شدن باد مخزن است. سوزن والف بالای مخزن را فشار دهید؛ در صورت خروج آب، تیوپ پاره شده و باید تعویض گردد. همچنین رسوب‌گرفتگی شیر یکطرفه در مسیر ورودی می‌تواند باعث بازگشت آب و استارت مداوم شود.
۳. یکسره کار کردن پمپ آب و خاموش نشدن دستگاه
خاموش نشدن موتور پس از بستن کامل شیرآلات منزل آسیب سنگینی به سیم‌پیچ وارد می‌کند. این اختلال در سیستم‌های مجهز به ست کنترل معمولاً به دلیل گیر کردن سوپاپ مگنتی یا خرابی رله برد الکترونیکی رخ می‌دهد. در سیستم‌های کلید اتوماتیک مکانیکی نیز، تنظیم نبودن پیچ فشار قطع یا نشتی مداوم از فلاش‌تانک و لوله‌های توکار از علل اصلی یکسره شدن هستند.
۴. سر و صدای زیاد، زوزه کشیدن و لرزش شدید
شنیده شدن صدای زوزه یا خرد شدن ساچمه‌ها نشانه استهلاک شدید بلبرینگ‌های سر و ته موتور است که در صورت تعلل، شفت را از بالانس خارج کرده و به سیم‌پیچ آسیب می‌زند. در چنین شرایطی استفاده از خدمات تعمیر پمپ آب خانگی برای تعویض اصولی بلبرینگ‌ها با ابزار پولی‌کش پیش از قفل شدن کامل روتور ضروری است. علاوه بر بلبرینگ، نفوذ حباب‌های هوا به هوزینگ و پدیده کاویتاسیون لرزش‌های شدیدی در مدار لوله‌کشی ایجاد می‌کند که با هواگیری دقیق و تنظیم ورودی برطرف خواهد شد.
۵. پمپاژ نکردن آب با وجود کارکرد موتور
چرخش موتور بدون بالا آمدن آب ناشی از هوا گرفتن هوزینگ پمپ، شکستن پروانه‌ها در اثر خشک کار کردن، یا مسدود شدن صافی انتهای لوله مکش مخزن است. پمپ‌های سانتریفیوژ توان مکش هوا را ندارند؛ بنابراین باید پیچ برنجی روی کلگی پمپ را باز کرده و محفظه را تا لبه پر از آب کنید.
۶. داغ شدن بیش از حد پوسته و بدنه پمپ
داغ شدن موتور بیش از حد مجاز معمولاً باعث فعال شدن سنسور حرارتی اورلود و خاموشی خودبه‌خود دستگاه می‌شود. کارکردن پمپ بدون جریان آب (خشک کار کردن)، نوسان و افت ولتاژ برق، خرابی پروانه خنک‌کننده انتهایی و نیم‌سوز شدن بخشی از کلاف‌های سیم‌پیچ مهم‌ترین دلایل این وضعیت هستند.
۷. نشت آب از اطراف شفت و پوسته پمپ
مشاهده نشتی مداوم یا چکه کردن آب از حدفاصل موتور و هوزینگ، ناشی از ترک‌خوردگی یا سایش فیبر و فنر است. از آنجا که ادامه این نشتی آب را به بلبرینگ‌ها و سیم‌پیچ هدایت کرده و موتور را می‌سوزاند، مراجعه فوری به تکنسین‌های تعمیرات تخصصی پمپ آب جهت دمونتاژ هوزینگ و جایگزینی سیل مکانیکی فابریک تنها راهکار جلوگیری از خسارت سنگین است.
۸. برقدار شدن بدنه پمپ آب
احساس برق‌گرفتگی خفیف یا شدید هنگام لمس پوسته پمپ خطری جدی است که بر اثر نفوذ قطرات آب به ترمینال برق، از بین رفتن لاک عایقی سیم‌پیچ یا عدم اتصال سیستم به چاه ارت ساختمان رخ می‌دهد. در این شرایط باید فوراً فیوز مینیاتوری را قطع کرد.
۹. هوا گرفتن مداوم و خالی شدن آب کلگی
اگر برای هر بار روشن شدن مجبور به هواگیری مجدد دستگاه هستید، مسیر لوله‌کشی مکش ایراد دارد. وجود نشتی بسیار ریز در اتصالات مهره‌ماسوره، ترک‌خوردگی لوله ورودی یا خرابی سوپاپ انتهای لوله باعث تخلیه آب هوزینگ به داخل مخزن در زمان خاموشی پمپ می‌شود.
۱۰. افت فشار ناگهانی آب خروجی
اگر پمپ روشن است اما فشار آب در طبقات بالا رضایت‌بخش نیست، رسوب‌گرفتگی شدید توری ورودی، تاب برداشتن پروانه‌های پلاستیکی نوریل به دلیل حرارت، یا مسدود شدن منافذ نازل پمپ‌های جتی جریان دبی خروجی را به شدت کاهش داده است.
تست سالم بودن و روش‌های پیشگیری از خرابی پمپ
برای اطمینان از سلامت پمپ، فشار باد مخزن را هر سه ماه یک‌بار اندازه بگیرید که باید ۲ الی ۳ پی‌اس‌آی کمتر از حداقل فشار استارت تنظیمی کلید باشد. همچنین نصب یک فیلتر جامدات پیش از ورودی پمپ و کنترل مداوم آمپر مصرفی موتور، عمر مفید قطعات دورانی را تا دو برابر افزایش می‌دهد.
